शैक्षणिक केलेंडर- मध्यप्रदेश स्कूल शिक्षा विभाग द्वारा प्रतिवर्ष कक्षा 9 वीं से 12 वीं तक विद्यार्थियों के अध्यापन में नियमितता बनाएं रखने के लिए पूरे सत्र के लिए शैक्षणिक केलेंडर जारी किया जाता है I शैक्षिणक केलेंडर अप्रैल से मार्च माह तक के लिए जारी किया जाता है . सत्र 2026-27 के लिए अप्रैल , व् जून माह के पाठ्यक्रम के बाद जुलाई माह के लिए जारी पाठ्यक्रम का अध्यापन शिक्षकों द्वारा विद्यार्थियों हेतु कराया जाएगा या स्टूडेंट्स को जुलाई माह के शैक्षणिक केलेंडर अनुसार अध्ययन किया जाना है .

शैक्षणिक केलेंडर अनुसार कक्षा 9 वीं से 12 वीं तक विद्यार्थियों व् शिक्षकों हेतु जुलाई 2026 का पाठ्यक्रम नीचे दिया गया है कृपया अंत तक पढ़ें
शैक्षणिक केलेंडर कक्षा 9वीं – जुलाई माह का पाठ्यक्रम
| विषय | जुलाई माह का पाठ्यक्रम |
|---|---|
| हिन्दी | ब्रिज कोर्स (सप्ताह-6, सप्ताह-7, सप्ताह-8), निबन्ध लेखन, पत्र लेखन |
| अंग्रेजी | Bridge Course: Week-VI, VII, VIII Beehive: Lesson-1 The Fun They Had, Poetry-1. The Road Not Taken Grammar: Present Tense, Past Tense, Articles, Project Work |
| संस्कृत | ब्रिजकोर्स (सप्ताह-6, सप्ताह-7, सप्ताह-8), प्रथमः पाठः- भारतीवसन्तगीतिः, व्याकरणवीथिः (प्रथमः पाठः वर्ण विचारः) |
| सामाजिक विज्ञान | ब्रिजकोर्स, इतिहास: अध्याय 1- फ्रांसिसी क्रांति, भूगोल: अध्याय 1- भारत आकार और स्थिति |
| विज्ञान | ब्रिजकोर्स (सप्ताह-6, 7, 8), अध्याय 1- हमारे आसपास के पदार्थ, प्रायोगिक: सरल व संयुक्त सूक्ष्मदर्शी के भागों का अध्ययन, प्रोजेक्ट कार्य, मासिक टेस्ट |
| गणित | ब्रिज कोर्स (सप्ताह-6, सप्ताह-7, सप्ताह-8), अध्याय 1- संख्या पद्धति, मासिक टेस्ट |
शैक्षणिक केलेंडर कक्षा 10वीं – जुलाई माह का पाठ्यक्रम
| विषय | जुलाई माह का पाठ्यक्रम |
|---|---|
| हिन्दी | क्षितिज भाग-2: काव्यखण्ड- पद (सूरदास), गद्द्यखण्ड- नेताजी का चश्मा (स्वयं प्रकाश) कृतिका भाग-2: माता का अँचल (शिवपूजन सहाय) व्याकरण: काव्य की परिभाषा एवं भेद (प्रबंध काव्य), रस की परिभाषा, प्रकार व अंग उदाहरण सहित, सन्धि एवं समास (भेद व उदाहरण), निबन्ध लेखन, रूपरेखा निर्माण |
| अंग्रेजी | First Flight: Lesson-3 Two Stories about Flying, Poetry-4. How to Tell Wild Animals, 5. The Ball Poem Footprints Without Feet: Lesson-1 A Triumph of Surgery, Lesson-2 The Thief’s Story Writing/Reading: Essay Writing, Picture Composition, Note Making Grammar: Modals, Project Work |
| संस्कृत | तृतीयः पाठः- शिशुलालनम्, चतुर्थः पाठः- जननी तुल्यवत्सला व्याकरणवीथिः: तृतीयः अध्यायः- सन्धिः भेदः, चतुर्थः अध्यायः- शब्दरूप (सामान्य परिचय), पञ्चमः अध्यायः- धातुरूपाणि (सामान्य परिचय), अपठित गद्यांश एवं पाठगत व्याकरणम् |
| सामाजिक विज्ञान | भूगोल: अध्याय 2- वन एवं वन्य जीव संसाधन राजनीति: अध्याय 2- संघवाद अर्थशास्त्र: अध्याय 2- भारतीय अर्थव्यवस्था के क्षेत्रक, प्रायोजना कार्य |
| विज्ञान | अध्याय-5 जैव प्रक्रम, अध्याय-6 नियंत्रण एवं समन्वय प्रायोगिक: 1. पत्ती की बाह्य त्वचीय झिल्ली द्वारा रन्ध्रों का अध्ययन। 2. ऑक्सीश्वसन में \(CO_{2}\) निकलना सिद्ध करना। 3. गुड़हल के पुष्प के विभिन्न भागों का अध्ययन। मासिक परीक्षा |
| गणित | अध्याय 3- दो चरों वाले रैखिक समीकरण युग्म, अध्याय 4- द्विघात समीकरण, अध्याय 5- समांतर श्रेणियां |
कक्षा 10- जुलाई माह के शैक्षणिक केलेंडर अनुसार महत्वपूर्ण प्रश्न एवं उत्तर देखें
📋शैक्षणिक केलेंडर कक्षा 11वीं – जुलाई माह का पाठ्यक्रम
| विषय / संकाय | जुलाई माह का पाठ्यक्रम |
|---|---|
| हिन्दी | आरोह भाग 1: कबीर (हम तो एक-एक करि जांनां), नमक का दारोगा (प्रेमचंद), मियां नसीरूदद्धीन (कृष्णा सोबती), अपू के साथ ढाई साल (सत्यजित राय) अभिव्यक्ति और माध्यम: जनसंचार माध्यम व्याकरण: काव्य के भेद (प्रबन्ध एवं मुक्तक), अलंकार (वक्रोक्ति, दृष्टांत, उदाहरण, विशेषोक्ति), सार संक्षेपण, विज्ञापन, संवाद, अनुच्छेद लेखन, भाव पल्लवन |
| अंग्रेजी | Hornbill: Lesson 3- Discovering Tut: The Saga Continues Snapshots: Lesson-1 The Summer of the Beautiful White Horse Writing/Reading: Poster Making, Notice Writing, Formal Letter, Reading Comprehension, Note making, Project Work |
| संस्कृत | तृतीयः पाठः- ऋतुचर्या, चतुर्थ पाठः- वीरःसर्वदमनः व्याकरणम्: सन्धिः, कारक प्रकरणम्, शब्दरूप (अकारान्त, आकारान्त) संस्कृत साहित्य का इतिहास: प्रथम अध्याय- संस्कृत भाषा का उद्भव एवं विकास, पाठगत-व्याकरणम् |
| जीव विज्ञान | अध्याय 4- प्राणी जगत, अध्याय 5- पुष्पी पादपों की आकारिकी, अध्याय 6- पुष्पी पादपों का शरीर प्रायोगिक: सोलैनेसी कुल के पौधे का अध्ययन, जड़ों/तनों की अनुप्रस्थ काट की अस्थाई स्लाइड बनाना, मासिक टेस्ट |
| भौतिक विज्ञान | अध्याय 3- समतल में गति, अध्याय 4- गति के नियम |
| रसायन विज्ञान | अध्याय 3- तत्वों का वर्गीकरण एवं गुणधर्मों में आवर्तिता, अध्याय 8- कार्बनिक रसायन: कुछ मूलभूत सिद्धांत एवं तकनीकें, प्रयोग: तत्वों की पहचान (कार्बनिक) |
| गणित | अध्याय 3- त्रिकोणमितीय फलन, अध्याय 4- समिश्र संख्याएँ एवं द्विघात समीकरण, अध्याय 5- रैखिक असमिकाएँ |
| लेखाशास्त्र | भाग-1: अध्याय 3- लेन-देनों का अभिलेखन-1 |
| व्यवसाय अध्ययन | अध्याय 3- निजी, सार्वजनिक एवं भूमंडलीय उपक्रम, अध्याय 4- व्यावसायिक सेवाएं |
| अर्थशास्त्र | सांख्यिकी: आंकड़ों का प्रस्तुतिकरण भारतीय अर्थव्यवस्था का विकास: स्वतंत्रता की पूर्व संध्या पर भारतीय अर्थव्यवस्था, भारतीय अर्थव्यवस्था (1950-90), प्रायोजना कार्य |
| आई.पी. (IP) | इकाई-2: इमर्जिंग ट्रेंड्स |
| इतिहास | अनुभाग दो साम्राज्य (भूमिका, कालक्रम दो लगभग 100 ई.पू. से 1300 ईसवी), विषय 2: तीन महाद्वीपों में फैला हुआ साम्राज्य, मानचित्र व प्रोजेक्ट कार्य |
| भूगोल | भौतिक भूगोल के मूल सिद्धांत: अध्याय 2- पृथ्वी की उत्पत्ति एवं विकास, अध्याय 3- पृथ्वी की आंतरिक संरचना, अध्याय 4- महासागरों और महाद्वीपों का वितरण प्रायोगिक: अध्याय 1- मानचित्र का परिचय |
| राजनीति विज्ञान | भारत का संविधान, सिद्धांत एवं व्यवहार: अध्याय 3- चुनाव और प्रतिनिधित्व राजनीतिक सिद्धांत: अध्याय 3- समानता |
| समाज शास्त्र | अध्याय 3- पर्यावरण और समाज (समाज का बोध), अध्याय 2- समाज शास्त्र में प्रयुक्त शब्दावली, संकल्पनाएं एवं उनका उपयोग, प्रोजेक्ट कार्य (फ्रांसीसी क्रांति से सामाजिक परिवर्तन) |
| गृह विज्ञान संकाय | इकाई-3 सजावट: सिद्धांत, महत्व, कला के तत्व, फर्नीचर (प्रकार, चुनाव, देखभाल), पुष्प सज्जा। प्रायोगिक: भोज्य पदार्थ के मिलनसारी पदार्थों की सूची |
| शरीर रचना व स्वास्थ्य | अध्याय 3- नाड़ी संस्थान (रचना, तापक्रम चार्ट, मस्तिष्क व सुषुम्ना नाड़ी कार्य), प्रायोगिक: मानव शरीर की अस्थियों का क्रमवार चार्ट |
📋 शैक्षणिक केलेंडर कक्षा 12वीं – जुलाई माह का पाठ्यक्रम
| विषय / संकाय | जुलाई माह का पाठ्यक्रम |
|---|---|
| हिन्दी | आरोह भाग-2: काव्यखण्ड- 1. आत्म परिचय, 2. एक गीत (हरिवंशराय बच्चन), पतंग (आलोक धन्वा); गद्द्यखण्ड- भक्तिन (महादेवी वर्मा), बाजार दर्शन (जैनेन्द्र कुमार) वितान भाग-2: सिल्वर वैडिंग, जूझ अभिव्यक्ति और माध्यम: विभिन्न माध्यमों के लिए लेखन, पत्रकारीय लेखन के विभिन्न रूप और लेखन प्रक्रिया व्याकरण: रस परिचय, प्रकार व अंग, अलंकार (संदेह, सांगरूपक, भ्रांतिमान, विरोधाभास, व्यतिरेक), सार संक्षेपण, विज्ञापन, संवाद, अनुच्छेद लेखन, भाव पल्लवन |
| अंग्रेजी | Flamingo: Lesson 3- Deep Water, Poetry- 2 Keeping Quiet, Lesson-3 Journey to the End of the Earth Vistas: Lesson-2 The Tiger King Grammar/Writing: Clauses (Adverb), Poster Making, Advertisement, Article Writing, Project Work |
| संस्कृत | तृतीयः पाठः- प्रजानुरंजको नृपः, चतुर्थः पाठः- दौवारिकस्य निष्ठा व्याकरणम्: संधिः, कारकप्रकरणम्, शब्दरूप (अकारान्त, आकारान्त) संस्कृत साहित्य का इतिहास: चतुर्थः पाठः- महाकाव्य, पाठगत-व्याकरणम् |
| जीव विज्ञान | अध्याय 1- पुष्पी पादपों में लैंगिक प्रजनन, अध्याय 2- मानव जनन प्रायोगिक: पराग अंकुरण का अस्थाई स्लाइड द्वारा अध्ययन, क्वाड्रेट विधि द्वारा पादप समष्टि घनत्व व आवृत्ति का अध्ययन, मासिक टेस्ट |
| भौतिक विज्ञान | अध्याय 3- विद्युत धारा, अध्याय 4- गतिमान आवेश तथा चुम्बकत्व |
| रसायन विज्ञान | अध्याय 6- हैलोएल्केन एवं हैलो ऐरीन, अध्याय 4- d एवं f ब्लाक के तत्व, प्रयोग: अनुमापन अभ्यास |
| गणित | अध्याय 3- आव्यूह, अध्याय 4- सारणिक |
| लेखाशास्त्र | भाग-1: अध्याय 3- साझेदारी फर्म का पुनर्गठन: साझेदार की सेवानिवृत्ति/मृत्यु, अध्याय 4- साझेदारी फर्म का विघटन |
| व्यवसाय अध्ययन | भाग-1: अध्याय 3- व्यावसायिक पर्यावरण, अध्याय 4- नियोजन |
| अर्थशास्त्र | व्यष्टि अर्थशास्त्र: पूर्ण प्रतिस्पर्धा की स्थिति में फर्म का सिद्धांत, बाजार संतुलन, प्रायोजना व अभ्यास कार्य |
| आई.पी. (IP) | इकाई-1: SQL का उपयोग डेटाबेस क्वेरी |
| इतिहास | विषय 3- बंधुत्व, जाति तथा वर्ग (लगभग 600 ई. पू. से 600 ईसवी), विषय 4- विचारक, विश्वास और इमारतें: सांस्कृतिक विकास, प्रायोजना व मानचित्र अभ्यास |
| भूगोल | भारत लोग और अर्थव्यवस्था: अध्याय 1- जनसंख्या: वितरण, घनत्व, वृद्धि और संघटन मानव भूगोल के मूल सिद्धांत: अध्याय 4- प्राथमिक क्रियाएँ प्रायोगिक: अध्याय 1- आंकड़े: स्रोत और संकलन |
| राजनीति विज्ञान | समकालीन विश्व राजनीति: अध्याय 2- सत्ता के समकालीन केंद्र (पृ.क्र. 21 से 28) स्वतंत्र भारत में राजनीति: अध्याय 3- नियोजित विकास की राजनीति |
| समाज शास्त्र | अध्याय 3- सामाजिक संस्थाएं-निरंतरता एवं परिवर्तन (भारतीय समाज), प्रोजेक्ट कार्य (सामाजिक स्तरीकरण की विशेषताएं) |
| गृह विज्ञान (उपभोक्ता) | इकाई-3: गृहणी एक उपभोक्ता के रूप में (उपभोक्ता परिभाषा, शिक्षण, समस्याएं, अधिकार, उत्तरदायित्व एवं साधन) |
| कृषि (कृषि उपयोगी विज्ञान) | तत्व: इकाई-3 विद्युत धारा की उष्मीय एवं रासायनिक प्रभाव कृषि उपयोगी विज्ञान व गणित: 5. कृषि मौसम विज्ञान, 6. कार्बनिक रसायन, 7. हाइड्रोकार्बन फसल उत्पादन: 5. पौध संरक्षण, 6. कीट एवं रोगों का नियंत्रण, 7. धान, सोयाबीन, मूंग, उड़द व अरहर की खेती पशुपालन: 3. पशुओं के सामान्य रोग (लगड़ी, गलघोट, एन्थ्रेक्स, थनैला), 4. पशुओं की जांच (गुणांकन पत्र), 5. मछली पालन व प्रबंध |
कक्षा 12- जुलाई माह के शैक्षणिक केलेंडर अनुसार महत्वपूर्ण प्रश्न एवं उत्तर देखें
जुलाई माह का शैक्षणिक केलेंडर PDF देखें
NOTE-
शैक्षणिक सत्र 2026-27, MP BOARD 2027 के लिए हिन्दी माध्यम के छात्रों के सभी प्रकार की शैक्षणिक सामग्री एम् पी बोर्ड स्टडी डाट काम ( https://mpboardstudy.com/) पर उपलब्ध है जबकि
अंग्रेजी माध्यम के लिए एम् पी बोर्ड इंग्लिश मीडियम डाट काम ( https://mpboardenglishmedium.com/) देखें . विमर्श पोर्टल डाट इन ( https://vimarshportal.in/) भी एक उपयोगी वेबसाईट है .
व्यावसायिक शिक्षा के लिए वोकेशनल एजुकेशन डाट इन ( https://vocationaleducation.in/)
लेटेस्ट अपडेट के लिए whats app ग्रुप में जुड़ें https://chat.whatsapp.com/KbKnl3RHBAn7ARGJARsQaI







